IFS Food 8: kontrola szkodników według rozdziału 4.13 w praktyce
Aktualizacja: 8 min czytaniaZespół Monitrap
Jeśli Twój klient ma certyfikat IFS, kontrola szkodników w jego zakładzie jest oceniana według rozdziału 4.13 IFS Food wersji 8 (Pest monitoring and control). To siedem krótkich wymagań, ale każde przekłada się na konkretne zapisy, które przygotowuje firma DDD. Poniżej omawiamy je po kolei, pokazujemy, co audytor wpisuje do raportu, i podajemy listę kontrolną umowy z klientem.
Która wersja IFS Food obowiązuje
IFS Food wersja 8 została opublikowana w kwietniu 2023 r. Audyty według niej można było prowadzić od 1 października 2023 r., a od 1 stycznia 2024 r. są obowiązkowe. Na koniec października 2026 r. IFS nie ogłosił następcy wersji 8. Sprawdź jednak aktualne wydanie standardu i dokumentów uzupełniających na stronie IFS przed każdym sezonem audytów.
Przy interpretacji pomagają dwa dokumenty IFS: Doktryna IFS Food 8, czyli dokument uzupełniający standard, który doprecyzowuje zasady oceny, oraz wytyczne IFS dotyczące kontroli szkodników (IFS Pest Control Guideline). Wytyczne są napisane z myślą o współpracy zakładu z firmą DDD, więc warto je znać.
IFS kontrola szkodników: siedem wymagań rozdziału 4.13
Wymagania streszczamy własnymi słowami. W razie wątpliwości rozstrzyga tekst standardu.
| Wymaganie | Czego dotyczy (w skrócie) | Co przygotowuje firma DDD |
|---|---|---|
| 4.13.1 | Budynki i wyposażenie zaprojektowane, zbudowane i utrzymane tak, żeby zapobiegać zasiedleniu przez szkodniki. | Zalecenia dotyczące uszczelnień, siatek, szczotek w bramach |
| 4.13.2 | Udokumentowane działania oparte na ryzyku, zgodne z prawem. Muszą uwzględniać m.in. otoczenie zakładu i szkodniki docelowe, rodzaj surowców i wyrobów, plan z rozmieszczeniem przynęt, miejsca podatne konstrukcyjnie, oznaczenie przynęt, podział odpowiedzialności, stosowane środki z instrukcją, częstotliwość inspekcji oraz magazyny wynajmowane, jeśli są. | Ocena ryzyka, plan rozmieszczenia urządzeń, wykaz produktów biobójczych |
| 4.13.3 | Przy usłudze zewnętrznej wszystko z 4.13.2 musi być w umowie. Zakład wyznacza kompetentną osobę do nadzoru, a odpowiedzialność zostaje po jego stronie. | Umowa z pełnym zakresem i załącznikami |
| 4.13.4 | Inspekcje i wynikające z nich działania są udokumentowane, wdrożenie działań jest monitorowane i zapisywane, każda infestacja odnotowana i zwalczana. | Karty kontroli, protokoły zabiegów, rejestr zaleceń |
| 4.13.5 | Przynęty, pułapki i lampy owadobójcze sprawne, w wystarczającej liczbie, dobrane do celu, dobrze rozmieszczone i używane bez ryzyka skażenia. | Plan z typami urządzeń, zapisy stanu i serwisu |
| 4.13.6 | Dostawy sprawdzane przy przyjęciu pod kątem szkodników, z zapisem ustaleń. | Zadanie zakładu; Ty możesz przeszkolić magazynierów |
| 4.13.7 | Skuteczność działań monitorowana, w tym przez analizę trendów, żeby reagować na czas. Zapisy dostępne. | Raport trendów z wnioskami |
Na co zwrócić uwagę
- Ocena ryzyka dla konkretnego zakładu. Wymaganie 4.13.2 mówi o działaniach opartych na ryzyku, więc plan „z szablonu” się nie obroni. Otoczenie (pola, rzeka, sąsiedni magazyn zbożowy), rodzaj surowców i historia aktywności mają być widoczne w uzasadnieniu liczby urządzeń i częstotliwości kontroli.
- Magazyny wynajmowane. Jeśli klient składuje towar w obcym magazynie, standard wymaga uwzględnienia go w programie. Ustal, kto tam kontroluje szkodniki i jakie zapisy trafiają do teczki.
- Osoba nadzorująca po stronie klienta. 4.13.3 wymaga, żeby zakład wyznaczył kompetentną osobę do nadzoru nad usługą. Ułatw jej pracę: po każdej wizycie przekazuj krótkie podsumowanie z listą ustaleń i otwartych zaleceń, a raz na kwartał omówcie trend.
- Środki z instrukcją użycia i bezpieczeństwa. Do wykazu stosowanych produktów biobójczych dołącz aktualne etykiety i karty charakterystyki. Jak prowadzić taki wykaz, opisujemy w tekście o ewidencji produktów biobójczych.
- Działania mają być zamknięte. 4.13.4 wymaga nie tylko zapisu zalecenia, ale też monitorowania jego wdrożenia. Rejestr zaleceń ze statusem i datą wykonania to najprostszy dowód.
- Trend z wnioskiem. 4.13.7 nie podaje częstotliwości, ale wymaga, żeby analiza pozwalała reagować na czas. Roczne zestawienie robione przed audytem tego nie zapewni. Więcej w tekście o analizie trendów szkodników.
Przykład: udokumentowana interwencja krok po kroku
Wymaganie 4.13.4 łatwo pokazać na jednym zdarzeniu. Piekarnia, magazyn mąki:
- Obserwacja. Na kontroli pułapki feromonowe przy silosach pokazują wzrost odłowów mklika mącznego w porównaniu z poprzednimi wizytami. Technik zapisuje liczby przy każdej pułapce.
- Działanie. Technik informuje kierownika jakości tego samego dnia, wskazuje miejsca do sprzątania i kontroli pozostałości mąki w maszynach, proponuje zabieg i dodatkowe pułapki w strefie.
- Monitoring wdrożenia. Na kolejnej wizycie technik sprawdza, czy sprzątanie i zabieg zostały wykonane, i porównuje odłowy.
- Zamknięcie. Gdy odłowy wracają do zwykłego poziomu, zalecenie dostaje status „wykonane” z datą, a raport trendów pokazuje cały przebieg.
Każdy krok ma datę, autora i odniesienie do konkretnych urządzeń. Tak udokumentowana interwencja odpowiada jednocześnie na 4.13.4 i 4.13.7.
Kontrola dostaw (4.13.6): jak możesz pomóc klientowi
Sprawdzanie dostaw przy przyjęciu to zadanie zakładu, ale firma DDD może je ułatwić:
- przygotuj magazynierom jedną stronę z oznakami szkodników na dostawie: żywe lub martwe owady, oprzędy, otwory w opakowaniach, odchody, ślady gryzienia;
- zaproponuj prosty zapis wyniku kontroli przy przyjęciu, z miejscem na decyzję o odrzuceniu partii;
- ustaw pułapki feromonowe lub lepowe w strefie przyjęć, jeśli ocena ryzyka to uzasadnia;
- uwzględniaj zgłoszenia z przyjęć w raporcie trendów.
Co audytor IFS wpisze do raportu
Wymaganie 4.13.2 należy do tych, przy których audytor musi podać w raporcie informacje obowiązkowe. Dla kontroli szkodników są to m.in.:
- czy usługę wykonuje firma zewnętrzna, czy pracownicy zakładu;
- częstotliwość inspekcji;
- jakie organizmy docelowe obejmują inspekcje;
- data ostatniej inspekcji;
- czy raporty od ostatniego audytu IFS pokazują aktywność szkodników wewnątrz budynków, a jeśli tak, jakie działania podjęto.
To gotowa lista pytań, na które Twoja dokumentacja powinna odpowiadać w kilka minut. Ostatnia pozycja jest najważniejsza: jeśli w raportach była aktywność, audytor będzie szukał opisu działań i dowodu, że zadziałały.
Punktacja IFS a kontrola szkodników
IFS ocenia każde wymaganie w skali A (pełna zgodność, 20 pkt), B (prawie pełna, 15 pkt), C (część wymagania niewdrożona, 5 pkt) i D (wymaganie niewdrożone, minus 20 pkt). Rozdział 4.13 nie zawiera wymagań KO. Audytor może jednak przyznać niezgodność Major do każdego zwykłego wymagania, gdy stwierdzi poważne niespełnienie wymagań albo proces wymykający się spod kontroli z możliwym wpływem na bezpieczeństwo żywności. Major odejmuje 15% możliwej sumy punktów i uniemożliwia wydanie certyfikatu.
Umowa z firmą DDD pod wymaganie 4.13.3: lista kontrolna
Skoro wszystkie elementy z 4.13.2 mają być w umowie, sprawdź, czy Twoja umowa z klientem zawiera:
- obiekty, strefy i magazyny objęte usługą, także wynajmowane;
- szkodniki docelowe, wynikające z oceny ryzyka;
- rodzaje i liczbę urządzeń, z planem rozmieszczenia jako załącznikiem;
- częstotliwość inspekcji z uzasadnieniem;
- wykaz stosowanych produktów biobójczych z instrukcją użycia i zasadami bezpieczeństwa;
- podział odpowiedzialności: kto uszczelnia, kto sprząta, kto zgłasza obserwacje;
- osobę po stronie zakładu, która nadzoruje usługę;
- czas reakcji na zgłoszenie i tryb interwencji;
- formę i terminy raportów oraz analizy trendów.
Przy wymaganiu 4.4.3 klient ocenia też Ciebie jako dostawcę usługi, więc kompletna umowa i porządne raporty działają na Twoją korzyść przy jego ocenie dostawców.
IFS a BRCGS: gdzie są różnice
Wiele zakładów ma oba certyfikaty. Wymagania się pokrywają, ale rozłożenie akcentów jest inne.
| Temat | IFS Food 8 (4.13) | BRCGS Issue 9 (4.14) |
|---|---|---|
| Analiza trendów | Wymagana, bez minimalnej częstotliwości | Co najmniej raz w roku i po infestacji |
| Pogłębiony przegląd roczny | Brak osobnego wymagania w 4.13 | Osobne wymaganie (4.14.10), co najmniej raz w roku |
| Kontrola dostaw pod kątem szkodników | Wprost w rozdziale o szkodnikach (4.13.6) | Nie ma jej w punkcie 4.14 |
| Osoba nadzorująca w zakładzie | Wprost wymagana przy usłudze zewnętrznej | Wymagany jasny podział odpowiedzialności |
| Ptaki | Brak osobnego wymagania w 4.13 | Osobne wymaganie (4.14.7) |
Szczegóły po stronie BRCGS opisujemy w artykule BRCGS 4.14: kontrola szkodników.
Jak ułatwić audyt swojemu klientowi
Najwięcej czasu na audycie zabiera szukanie: ostatniej karty z konkretnej strefy, planu w aktualnej wersji, dowodu zamknięcia zalecenia. Jeśli każde urządzenie ma swój kod i historię, a raporty mają stały układ, kierownik jakości odpowiada na pytania audytora od ręki. W Monitrap każde urządzenie ma kod QR w kartotece klienta, a klient i audytor mogą przejrzeć zapisy przez portal klienta i link dla audytora.
Najczęstsze pytania
Czy IFS Food wymaga analizy trendów szkodników?
Tak. Wymaganie 4.13.7 mówi, że skuteczność działań trzeba monitorować, także przez analizę trendów, i mieć z tego zapisy. Standard nie podaje minimalnej częstotliwości, więc ustal ją na podstawie ryzyka i wpisz do umowy z klientem.
Czy wymagania rozdziału 4.13 to wymagania KO?
Nie. Żadne wymaganie z rozdziału 4.13 IFS Food 8 nie jest wymaganiem KO. Audytor może jednak wystawić niezgodność Major do każdego zwykłego wymagania, jeśli stwierdzi poważne niespełnienie wpływające na bezpieczeństwo żywności. Major blokuje wydanie certyfikatu.
Kto w zakładzie odpowiada za kontrolę szkodników, gdy usługę wykonuje firma DDD?
Zakład. IFS wymaga wyznaczenia kompetentnej osoby, która nadzoruje działania firmy zewnętrznej. Odpowiedzialność za potrzebne działania, w tym bieżący nadzór, zostaje po stronie zakładu także przy usłudze zleconej.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje treści standardów, przepisów ani etykiet produktów. Przed audytem sprawdź aktualne wydanie standardu, który stosuje Twój klient.